Oleska Biblioteka Publiczna
Oleska Biblioteka Publiczna

ORBIORBI

ORBI
Oleska Regionalna Bibliografia Internetowa >>>>

Dostępna online, opracowywana w Oleskiej Bibliotece Publicznej baza danych z opisami artykułów z prasy regionalnej na temat ziemi oleskiej.


Zapytania, uwagi, pomoc on-line:

e-mail:

GG 4442006

tel.: 34 358 28 34 (Wypożyczalnia Główna)

  OLESNO, województwo opolskie, prawa miejskie 1243 r.
Ściągnij stronę jako plik: olesno.doc (40 kB)

Kościół p.w. św. Michała. Wybudowany w 1374 r. w miejsce kościoła grodowego (kaplicy konsekrowanej w 1226 r.). Gotycki, z wnętrzem przekształconym w baroku. Neoromańska wieża kościelna zbudowana w 1856 w miejsce dawnej, zniesionej w 1822 r.

Kościół parafialny p.w. Bożego Ciała z 1913 r. Ciekawy przykład architektury neobarokowej, o tyle wyjątkowy, że w okolicy większość kościołów z tego okresu nawiązuje raczej do wzorów gotyckich.

Kościół ewangelicki (z poł. XIX w.).

Mury obronne - rozebrane w XVII, pozostałości
przy ul. Lompy.

Link przy okazji:
www.olesno.pl

NIEKTÓRE ZABYTKI

Kościół odpustowy p.w. św. Anny. Drewniany, część z 1518 r. rozbudowana w latach 1668-70. Wyjątkowy m.in. dzięki gwiaździstemu kształtowi części centralnej. Doskonałym źródłem wiedzy o kościele jest publikacja "Sanktuarium Św. Anny w Oleśnie w fotografii Mirosława Dedyka" (Olesno, 1996 - książka dostępna w naszej bibliotece). Uroczystości odpustowe odprawiane w kościele w lipcu, w dniu św. Anny, ściągają do Olesna rzesze przybyszów. Nie bez znaczenia jest zapewne piękno świątyni, będącej zabytkiem klasy zerowej.

Ratusz - 1820-1821, zbudowany na miejscu drewnianego z XVII w.; usytuowany w narożniku przy wschodniej pierzei Rynku. Spalony w 1945 roku, odbudowany bez wieży. Od frontu portyk kolumnowy.
Link przy okazji:
Z dziejów oleskiego ratusza
Artykuł opublikowany w "Oleskiej Gazecie Powiatowej"


OLESNO I OKOLICE

Rzeki - Klimat - Atmosfera - Gleby - Surowce mineralne - Przyroda - Miejsca przyrodniczo ciekawe, pomniki przyrody - Zabytki - Walory turystyczne

Olesno leży na skraju Wyżyny Śląskiej. W okolicach miasta przeważają niziny z niewielkimi wzniesieniami. Przeciętna wysokość terenu to 240 -280 m n.p.m. (przy wysokościach względnych dochodzących do 40 m).

Rzeki
Przez teren gminy przebiega dział wodny pomiędzy dorzeczami Odry i Warty, stąd charakterystyczną. Główne rzeki: Stobrawa, Bogacica, Budkowiczanka, Wilcza Woda w zachodniej części gminy oraz Łomnica, Prąd i Liswarta w części wschodniej.
Klimat
Temperatura średnioroczna osiąga 7,6-8 °C, najcieplejszym miesiącem jest lipiec (17,6-17,9 °C), najzimniejszym styczeń (1,5-2,2 °C). Długość okresu wegetacyjnego wynosi 210-220 dni. Układ temperatur jest korzystny dla wegetacji roślin, roczny rozkład opadów jest mało zróżnicowany.
Średnia suma opadów zbliżona jest do 620 - 660 mm, z wyraźną kulminacją w okresie letnim (ok. 260 mm), w miarę równomiernym rozkładem w pozostałych miesiącach. W okresie zimowym odnotowywane są minima (ok. 140 mm). W okresie wegetacyjnym przypada 65 % opadów sumy rocznej, przy czym optymalne są one dla gleb ciężkich, w glebach średniozwięzłych zaznaczają się niewielkie niedobory. Pokrywa śnieżna występuje przez ok. 60 dni w roku.
W okresie letnim dominują wiatry z kierunków zachodnich, w okresie zimowym przeważają wiatry z kierunków północno - zachodnich.
Generalnie warunki anemometryczne korygowane są przez kompleksy leśne, w istotny sposób zwiększające turbulencję w przyziemnej warstwie powietrza, co wpływa na zmniejszenie prędkości wiatrów dolnych, ukierunkowanie strug powietrza i spadek ich prędkości.

Atmosfera
Gmina Olesno położona w północno-wschodniej części województwa opolskiego zalicza się do obszarów, które pod względem zanieczyszczenia powietrza należą do najmniej obciążających i obciążonych emisjami i zanieczyszczeniami atmosfery. Na terenach zabudowanych w sezonie zimowym istotnym źródłem zanieczyszczeń jest emisja z lokalnych źródeł grzewczych (paleniska domowe, komunikacja wewnątrzmiejska) i w związku z tym, stan higieniczno-sanitamy powietrza jest niezadowalający. Do głównych, zorganizowanych źródeł emisji zanieczyszczeń należą nieliczne obiekty produkcyjno-przemysłowe, obsługujące rolnictwo oraz scentralizowane źródła grzewcze dla obsługi osiedli i obiektów użyteczności publicznej.

Gleby
Na terenie gminy przeważają gleby średnio dobre i słabe, głównie żytnio-ziemniaczanych i żytnio-łubinowych kompleksów glebowych, wytworzonych na piaskach gliniastych lekkich i luźnych, słabogliniastych i żwirach, okresowo lub stale za suchych. Są to głównie gleby średnie i lekkie w uprawie. Udział gleb ciężkich ogranicza się do gleb wytworzonych na glinach zwałowych moreny dennej, bardzo korzystnych dla upraw żytnio-ziemniaczanych oraz gleb gliniasto-pylastych, wytworzonych z glin zwałowych, korzystnych dla upraw pszenno-buraczanych.
Gleby w większości cechują się odczynem kwaśnym, lokalnie w rejonie Olesna zaznacza się udział gleb bardzo kwaśnych. Stan zakwaszenia wpływa niekorzystnie na odporność względem toksyn i metali ciężkich (badania wykazują, iż nie ma przekroczonego naturalnego poziomu).
Pod względem bonitacyjnym grunty orne Gminy Olesno zaliczają się do następujących klas:
- klasa Ula - 0,44%
- klasa IIIb - 2,70 %
- klasa IVa - 19,51%
- klasa IVb -28,81%
- klasa V - 34,53 %
- klasa VI - 14.01 %

Surowce mineralne
Budowa geologiczna ze zdecydowaną przewagą utworów piaszczysto - żwirowych o genezie wodno-lodowcowej j lodowcowej oraz utworów piaskowców, mułowców, iłów triasu i jury, stwarza warunki do prowadzenia eksploatacji surowców mineralnych dla potrzeb lokalnych.
Na terenie gminy eksploatowane są 3 złoża surowców mineralnych:
* w złożu "Olesno" na gruntach wsi Wojciechów przedmiotem eksploatacji są piaski budowlane o zasobach w wielkości 420 000 ton; dla obszaru eksploatacji utworzony został obszar górniczy o powierzchni 29 000 m2 i teren górniczy o powierzchni 63 500 m2:
* w złożu "Boroszów" przedmiotem eksploatacji jest surowiec ilasty, udokumentowany na powierzchni ok. 76 000 m2 i piasek na powierzchni ok. 36 000 m2; zasoby geologiczne wynoszą 628 000 ton.
- Olesno - Wachów - w obrębie złoża występuje surowiec ilasty ceramiki budowlanej (ii kajprowy i gliny zwałowe), stanowiący bazę surowcową dla pobliskiej cegielni "Olesno" w Wysokiej; udokomentowano zasoby w ilości l 255 000 m3.
Prowadzona eksploatacja surowców mineralnych ogranicza się do poboru surowca na cale lokalne.
Przyroda
Skład gatunkowy świata zwierzęcego jest różnorodny, a cechująca go przejściowość zoogeograficzna zapewnia stan względnej równowagi przyrodniczej.
Pod względem udokumentowanych zasobów fauny teren gminy Olesno jest słabo poznany. Na terenach leśnych obserwuje się:
- zwierzęta łowne grube: jelenie, sarny, dziki,
- zwierzęta łowne drobne: lisy, kuny, tchórze, borsuki, wydry, bażanty, kuropatwy,
- ząjącowate: zające, dzikie króliki,
- inne: jeże, wiewiórki.
Wśród ptaków występują rzadko bociany czarne i żurawie oraz sokół pustułka, myszołów, jastrząb gołębiarz, kania czarna, puszczyk, błotniak stawowy, bąk.
Gady żyjące na terenie gminy: żmija zygzakowata, zaskroniec zwyczajny, padalec, jaszczurka żyworodna i zwinka, a płazy to: żaba wodna i trawna, ropucha zwyczajna i zielona.
Obecny charakter roślinności to efekt przekształceń środowiska przez gospodarkę człowieka. Naturalne lasy na terenie gminy zostały zastąpione przez uprawy polne i łąkowe oraz sztucznie nasadzone monokultury sosnowe. W wyniku tego naturalne zbiorowiska roślinne zajmują niewielkie powierzchnie i są przeważnie wykształcone fragmentarycznie. Lasy stanowią bazę dla rozwoju przemysłu drzewnego.
W gminie Olesno lasy i zadrzewienia zajmują 10 027 ha (42,0 % powierzchni), a użytki rolne 11 104 ha (50,5 %). Najbardziej przekształcony obszar (najwięcej użytków rolnych) występuje w środkowej części gminy (Łowoszów, Olesno, Sowczyce, Borki Wielkie) oraz w północno - wschodniej części gminy w okolicy Bodzanowic.
Oprócz formacji leśnych istotnym elementem uzupełniającym i różnicującym teren gminy są użytki zielone, występujące głównie w dolinach cieków wodnych. Stanowią one w wielu przypadkach biotop wielu gatunków fauny i flory, które nie występują na obszarach leśnych. Bardzo pozytywny wpływ kształtowanie naturalnego krajobrazu mają, zachowane wzdłuż niektórych ciągów komunikacyjnych, cenne fragmnty zieleni przydrożnej - aleje dębowe i lipowe (Łomnica, Broniec, Wojciechów).


Miejsca przyrodniczo ciekawe, pomniki przyrody

Dolina Wilczej Wody i Bzinicy - Dolina Stobrawy i jej prawobrzeżnych dopływów, Dolina Łomnicy i jej dopływów - Dolina Budkowiczanki - Dolina Liswarty - Siedem Źródeł.
Układ ekologiczny gminy wykazuje istnienie następujących korytarzy i ciągów ekologicznych:
* Dolina Wilczej Wody i Bzinicy,
* Dolina Stobrawy i jej prawobrzeżnych dopływów,
* Dolina Łomnicy i jej dopływów,
* Dolina Budkowiczanki,
* Dolina Liswarty.
Korytarze ekologiczne, sprzyjające utrzymywaniu równowagi w przyrodzie, są chronione przed urbanizacją i nadmiernym gospodarczym wykorzystaniem.
Walory przyrodniczo-krajobrazowe gminy pozwalają na wydzielenie kilku cennych obszarów, które obok funkcji podstawowej pełnią i mogą pełnić funkcje turystyczne.
* Obszar źródliskowy rzeki Budkowiczanki.
Obszar o wyjątkowych walorach krajobrazowych - obejmuje unikatowy w skali województwa kocioł źródliskowy Budkowiczanki założony na kontakcie piasków wydmowych z nieprzepuszczalnym podłożem skalnym oraz nieuregulowane koryto rzeki w górnym jej położeniu, biegnące w głębokim wąwozie. Obszar ten znajduje się w górnym kompleksie leśnym, na wschód od miejscowości Leśna. Tereny źródliskowe to także siedlisko wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt.
* Obszar doliny Wilczej Wody i Bzinicy.
Obszar o dużych walorach przyrodniczych - obejmuje część doliny Wilczej Wody i Bzinicy wraz z zespołem stawów rybnych. Obszar położony jest w terenie zwartych i różnowiekowych drzewostanów sosnowych, obfituje w podmokłości, bagna i podtorfienia. Zaobserwowano tu fragmenty rzadkiego zbiorowiska roślinnego - olsu. Występują tu rzadko rośliny chronione np. naparstnica purpurowa, czermień błotna, turzyca ciborowata.
Stawy położone w środku kompleksu leśnego są atrakcyjnym miejscem żerowania dla ptaków wodno - błotnych oraz miejscem rozrodu dla wielu płazów.
* Wąwóz Stobrawy.
Obszar o dużych walorach krajobrazowych - obejmuje początkowy fragment doliny Stobrawy w formie głębokiego, płaskodennego wąwozu, rozcinającego pokrywę glin morenowych zlodowacenia środkowopolskiego, porośniętego na zboczach lasem liściastym z bukami, wiązami, grabami, brzozami oraz konwalią majową.
* Siedem Źródeł.
Obszar o walorach krajobrazowych, obejmujący teren kotła żródliskowego powstałego na kontakcie utworów piaszczysto-żwirowych zlodowacenia środkowopolskiego i utworów holoceńskich początkowego fragmentu doliny rzecznej prawobrzeżnego dopływu Stobrawy; na kontakcie utworów żwirowych z podłożem założony został zespół źródeł, zasilających lokalny zbiornik wodny.

Na terenie gminy można wyróżnić następujące formy ochrony przyrody:
- użytki ekologiczne pomniki przyrody ożywionej lasy ochronne
- użytki ekologiczne
Na obszarze gminy znajduje się 9 tzw. użytków ekologicznych. Są to obszary bagienne, powołane dla ochrony pozostałości ekosystemów, które mają znaczenie dla zachowania unikatowych zasobów genowych i typów środowisk. Zajmują one powierzchnię 6,62 ha, co stanowi 0,06 % powierzchni gminy

Tzw. użytki ekologiczne na terenie gminy Olesno

Nazwa

przedmiot ochrony

powierzchnia w ha

położenie

Tarzanisko

bagno

l0,80

Nadleśnictwo Olesno Obręb Olesno Oddz. 75 b

Lęgowisko

bagno

0,46

Nadleśnictwo Olesno Obręb Olesno Oddz. 115 j

Żerowisko

bagno

1,18

Nadleśnictwo Olesno Obręb Olesno Oddz. 115 j

Ostoja

bagno

0,25

Nadleśnictwo Olesno Obręb Olesno Oddz. 175 g

Torfowisko (l)

torfowisko

1,61

Nadleśnictwo Olesno Obręb Olesno Oddz. 123 a

Torfowisko (2)

torfowisko

0,87

Nadleśnictwo Olesno Obręb Olesno Oddz.123 g

Suchy Staw

bagno

0,83

Nadleśnictwo Olesno Obręb Zębowice Oddz. 64 b

Stawek

nieużytek - stawek

0,37

Nadleśnictwo Olesno Obręb Zębowice Oddz. 85 b

Bagienko

bagno

0,25

Nadleśnictwo Olesno Obręb Zębowice Oddz. 182 b

Źródło: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Olesno.


Pomniki przyrody
6 obiektów w gminie Olesno zostało uznanych za pomniki przyrody - 5 jako pomniki przyrody ożywionej (drzewa pomnikowe) oraz 1 pomnik przyrody nieożywionej (głaz narzutowy).

Pomniki przyrody na terenie gminy Olesno.

Przedmiot ochrony

obwód w cml

położenie

grupa (jr/cw dęby szypułkowc (5 eg/..)

670.570,565,540, 490

Nadleśnictwo Olesno Obręb Olesno Oddz. 79 b

grupa drzew -dęby szYpułkowe (2 cu.)

570,440

Boroszów, przy ścieżce do kościoła

modrzew europejski

265

Nadleśnictwo Olesno Obręb Zębowice Oddz. 224 a

grupa drzew -buki pospolite (2 egz.)

265,270

Olesno, obok budynku Urzędu Miejskiego

dąb szypułkowy

330

Olesno, obok budynku Urzędu Miejskiego

głaz narzutowy

190x160x120

Łomnica (przy granicy z gminą Lubliniec)

Źródło Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania ...


Walory Turystyczne
Znaczną część lasów w gminie uznano za ochronne (m.in. w Nadleśnictwie Lubliniec, w okolicach Borek Wielkich i Boroszowa). Niektóre drzewostany zakwalifikowano do kilku naraz kategorii ochronnych, dlatego na pewnych obszarach nakładają się one na siebie.
Wymienione walory przyrodnicze są ważnym elementem dla rozwoju takich form turystyki jak: myślistwo, wędkarstwo, wędrówki piesze, rowerowe, jeździectwo, fotografia plenerowa.
Istniejące walory gminy kwalifikują dla tych celów obszar górnego biegu doliny Budkowiczanki, wąwóz Stobrawy (Walce), obszar zbiegu doliny Prądu i Łomnicy, obszar widłowy dolin Stobrawy, Wilczej Wody i Bzinicy. Dla celów penetracyjnych kapitalne znaczenie posiadają przebiegające przez teren gminy szlaki: turystyczne drewnianego budownictwa regionalnego, "Szlak drewnianego budownictwa sakralnego" oraz "Szlak Józefa Jeziorowskiego".
• Dla celów wędkarskich wykorzystywane są liczne stawy rybne, w szczególności Hhnwiniec w Boroszowie, stawy hodowlane w Borkach Wielkich, Kucobach, Starym Oleśnie, Leśnej i Wysokiej. Znakomite warunki przyrodnicze, z dużym udziałem łąk i pastwisk, zmienność krajoobrazu i otwartość przestrzenna głównych jednostek krajobrazowo-morfologicznych sprzyjają rozwojowi jeździectwa.
Agroturystyka ma potencjalnie najlepsze możliwości rozwoju w rejonie miejscowości Borki Wielkie, Boroszów, Broniec, Kucoby, Leśna.*


*Strategia rozwoju gminy Olesno na lata 2000-2015. - Olesno, 2000

GÓRA

stat4u